Zarzut:
Pierwotny opis stworzenia świata zawarty w Biblii jest dalekim echem mitów babilońskich. Dowodem na to jest użycie liczby mnogiej w wyrażeniu “elohim“. Żydzi redagujący księgi Mojżeszowe przerobili starożytne mezopotamskie mity o stworzeniu, w których jest mowa o “bogach” i pozmieniali orzeczenia stojące przy rzeczowniku “elohim” z liczby mnogiej na liczbę pojedynczą. Celem tego zabiegu było uchronienie wiary monoteistycznej przed babilońskimi, politeistycznymi wpływami. Jednakże zapomnieli tego uczynić w co najmniej dwóch przypadkach:

1 Moj. 1:26
26. Potem rzekł Bóg: Uczyńmy człowieka na obraz nasz, podobnego do nas i niech panuje nad rybami morskimi i nad ptactwem niebios, i nad bydłem, i nad całą ziemią, i nad wszelkim płazem pełzającym po ziemi.
(BW)

1 Moj. 11:6-8
6. I rzekł Pan: Oto jeden lud i wszyscy mają jeden język, a to dopiero początek ich dzieła. Teraz już dla nich nic nie będzie niemożliwe, cokolwiek zamierzą uczynić.
7. Przeto zstąpmy tam i pomieszajmy ich język, aby nikt nie rozumiał języka drugiego!
8. I rozproszył ich Pan stamtąd po całej ziemi, i przestali budować miasto.
(BW)

Tak więc Żydzi mieli zapomnieć o zmianie liczby mnogiej na pojedynczą w wyrazach “uczyńmy” oraz “zstąpmy” i “pomieszajmy”.

Odpowiedź:
Przede wszystkim, należy zauważyć, iż jest to czysta spekulacja. Nie ma ani jednego starożytnego manuskryptu z tekstem hebrajskim, który pozwalałby uzasadnić tezę przeciwników Biblii. W swoim twierdzeniach opierają się oni jedynie na przypuszczeniach nie popartych żadnym dowodem tekstowym. Hipoteza o “zapomnieniu” zmiany liczb wydaje się być mocno naciągana z następujących przyczyn.

1. W wyrażeniu “…i rzekł Bóg (elohim): uczyńmy…” musiałoby dojść do sytuacji, w której redaktor ksiąg pragnący nauczyć Żydów monoteizmu, nie zmienił liczby mnogiej wyrazu, który w pierwszym rzędzie należałoby zmienić - słowa “elohim“. Zmienił natomiast orzeczenie na liczbe pojedynczą jednocześnie zapominając zmienić następny czasownik występujący dwa wyrazy dalej ! Jest to wysoce nieprawdopodobne.
2. Przyjmując tezę o niedokładnej przeróbce mitów mezopotamskich, musielibyśmy jednocześnie przyjąć, iż przez setki następnych lat nikt z Izraelitów nie zauważył tej kompromitującej pomyłki i jej nie usunął !
3. W drugim z omawianych wersetów (1Moj. 11:6-8) liczba mnoga czasownika występuje nie przy słowie “elohim” (liczba mnoga), lecz przy wyrazie JHWH. Chcąc przyjąć tezę o przeróbce tekstu należałoby uznać, iż najpierw zmieniono “elohim” na JHWH “zapominając” potem o zmianie liczby czasownika “zstąpmy”. Jest to oczywiście teoretycznie możliwe ale nie ma na to żadnego dowodu, bo trudno za dowód uznać taką spekulację.

Zarzut:
Przerabianie pierwotnego tekstu widoczne jest z nieprawidłowości gramatycznych występujących w dwóch zacytowanych wersetach. Można przyjąć tezę, iż “elohim” może występować w liczbie mnogiej i jednocześnie przyjmować znaczenie liczby pojedynczej (pluralis majestatis), gdy występuje orzeczenie w liczbie pojedynczej. Tymczasem w naszym przypadku mamy podmiot w liczbie mnogiej (elohim) oraz orzeczenie w liczbie mnogiej (uczyńmy, zstąpmy, pomieszajmy). Słowo “elohim” sugeruje więc pierwotną wiarę w wielu bogów.

Odpowiedź:
Jest to zupełne pomieszanie z poplątaniem. Przyjrzyjmy się rozważanym tekstom:

1 Moj. 1:26
26. Potem rzekł Bóg: Uczyńmy człowieka na obraz nasz, podobnego do nas i niech panuje nad rybami morskimi i nad ptactwem niebios, i nad bydłem, i nad całą ziemią, i nad wszelkim płazem pełzającym po ziemi.
(BW)

Jest oczywiste, iż mamy tu do czynienia ze zdaniem złożonym. Podmiotem jest słowo “Bóg” a orzeczeniem słowo “rzekł”. Słowo “uczyńmy” jest zaś orzeczeniem podmiotu domyślnego “my” a nie słowa “Bóg”.

1 Moj. 11:6-8
6. I rzekł Pan: Oto jeden lud i wszyscy mają jeden język, a to dopiero początek ich dzieła. Teraz już dla nich nic nie będzie niemożliwe, cokolwiek zamierzą uczynić.
7. Przeto zstąpmy tam i pomieszajmy ich język, aby nikt nie rozumiał języka drugiego!
8. I rozproszył ich Pan stamtąd po całej ziemi, i przestali budować miasto.
(BW)

Tutaj sytuacja jest jeszcze bardziej jednoznaczna. Nie występuje orzeczenie, które dotyczyłoby słowa “elohim” ponieważ brak jest tego wyrazu w powyższych tekstach.

Zarzut:
W omawianych tekstach składnia sugeruje, iż “elohim” (bogowie) prowadzą rozmowy pomiędzy sobą. Wskazuje na to właśnie liczba mnoga czasowników.

Odpowiedź:
Dlaczego jednak nie przyjąć, iż w wersetach tych Bóg nie mówi do Swojego Syna?

1 Moj. 1:26
26. Potem rzekł Bóg: Uczyńmy człowieka na obraz nasz, podobnego do nas i niech panuje nad rybami morskimi i nad ptactwem niebios, i nad bydłem, i nad całą ziemią, i nad wszelkim płazem pełzającym po ziemi.
(BW)

Z innych fragmentów Pisma wynikałoby, iż tak właśnie należy rozumieć ten werset. Bóg stworzył świat przez Jezusa (Jana 1:1-3; Hebr. 1:2; Kol. 1:16). Jezus jest dokładnym obrazem swego Ojca, tak więc stworzenie człowieka na obraz Boga było jednocześnie stworzeniem go na obraz zarówno Ojca jak i Syna (Hebr.1:3: Jana 14:9-11).

Zarzut:
Jest to interpretacja ex-post. Żydzi nic nie wiedzieli w tamtych czasach o Synu, nie mogli zatem pisać o tym o czym nie mieli wówczas pojęcia.

Odpowiedź:
Przykładając do tego ludzką miarę jest to oczywiście argument słuszny. Jednakże upada on w świetle Pisma. Nie zawsze bowiem ktoś, kogo Bóg użył jako biblijnego pisarza, był świadomy tego o czym w rzeczywistości pisze. Wyjaśniają to liczne teksty Nowego Testamentu, z których najbardziej klasycznym jest:

1 Piotr. 1:10-12
10. Zbawienia tego poszukiwali i wywiadywali się o nie prorocy, którzy prorokowali o przeznaczonej dla was łasce,
11. Starając się wybadać, na który albo na jaki to czas wskazywał działający w nich Duch Chrystusowy, który przepowiadał cierpienia, mające przyjść na Chrystusa, ale też mające potem nastać uwielbienie.
12. Im to zostało objawione, że nie sobie samym, lecz wam usługiwali w tym, co teraz wam zostało zwiastowane przez tych, którzy w Duchu Świętym zesłanym z nieba opowiadali wam radosną nowinę; a są to rzeczy, w które sami aniołowie wejrzeć pragną.
(BW)

Bóg mógł podyktować w sposób bezpośredni słowa autorowi opisującemu stworzenie a autor ów oczywiście nie wszystko musiał rozumieć. Sposób napisania tychże wersetów miał jednak kolosalny wpływ na zrozumienie przez pierwszych chrześcijan roli, jaką odgrywał Syn przy stwarzaniu świata. Był pięknym argumentem w sporach naszych braci z pierwszego wieku z Żydami, ponieważ udowadniał im, iż był ktoś, kim Bóg się posłużył w dziele stworzenia.

marzec 2001