Teokracja

hierarchia

Teokracja czy demokracja?

Teokracja to słowo, które jest dla organizacji Strażnicy niezmiernie istotne. Niniejszy artykuł jest wstępem do serii tekstów dotyczących Biblii i spraw organizacyjnych, w tym właśnie teokracji. Zaprezentuje on strukturę wyznaniu Świadków Jehowy, tak aby Czytelnik miał podstawową wiedzę na ten temat.

Dla wszystkich osób interesujących się historią Świadków Jehowy nie jest tajemnicą, że początkowe formy zorganizowania były początkowo inne niż obecnie. Zanim ŚJ stali się tym kim się stali, byli zborami Badaczy Pisma Świętego. W czasach gdy jeszcze żył Charles Taze Russell zbory te wybierały swych starszych i diakonów „demokratycznie”, czyli przez głosowanie wszystkich członków danego zgromadzenia (braci i sióstr). Wpływ założyciela Badaczy i jego przedstawicieli był niewielki. Obowiązywała raczej siła argumentu niż argument siły. Każdy zbór uważany był za autonomiczną jednostkę i za „panią swych własnych dóbr”.

Wybory „demokratyczne”

Warto przy tym zwrócić uwagę na jedną rzecz. Przy wyborach demokratycznych obowiązujących w świecie, członkowie społeczeństwa podejmują decyzję w oparciu o własną wolę i rozeznanie. Innymi słowy, głosują za tą partią/osobą, którą oni pragną wybrać. W przypadku wyborów „demokratycznych” w zborach (nie tylko badackich, lecz również tych o ustroju kongregacjonalnym) nacisk kładzie się na inny aspekt. Chodzi mianowicie bardziej o to, by rozpoznać Bożą wolę. O to, czy widzimy, że Bóg daną osobę faktycznie tak prowadzi, by była ona starszym bądź diakonem w zborze. Czy spełnia te warunki, które są określone w Biblii?

Generalnie, założenia są więc takie, że nie liczy się moja wola, lecz raczej rozpoznanie woli Bożej. Dlatego nie do końca jest to metoda demokratyczna. Raczej wolę ją określać mianem „demokratycznej”.

Po śmierci Russella nastąpiło szereg zmian w funkcjonowaniu tych społeczności, łącznie ze zorganizowaniem ich w centralnie kierowaną denominację. Co za tym idzie, również starsi i diakoni przestali być wybierani przez zbór. Zamiast tego zaczęli być odgórnie mianowani. Między innymi ten zmieniony sposób zarządzania nazwano teokratycznym, krytykując jednocześnie poprzedni. Demokratyczny utożsamiono z typowo świeckim, „teokratyczny” – z boskim. Czy jednak postąpiono słusznie?

Zanim odpowiemy na to pytanie, zastanowimy się najpierw, czym jest teokracja. Otóż pojęcie to oznacza rządy Boga. W teokracji boskie prawo jest nadrzędne i obowiązuje tych, którzy tej teokracji są poddani. Powstaje jednak jeden oczywisty problem: w jaki sposób Bóg realizuje te rządy na ziemi? Oczywiście każdy ŚJ odpowie, że czyni to poprzez swoją organizację – organizację Świadków Jehowy. Ma być ona w ich oczach pewnego rodzaju „obrazem” Boga.

Teokracja u ŚJ

Jak to wygląda w rzeczywistości? Otóż struktura w uproszczeniu wygląda następująco:

1. Ciało Kierownicze – na czele tej społeczności stoi grono osób, które nazwane jest „Ciałem Kierowniczym”. Od 2013 roku utożsamiono je z „niewolnikiem wiernym i rozumnym” opisanym w Mt 24:45-47).

2. Strefy – cała społeczność podzielona jest na strefy, na których czele stoi nadzorca strefy.

3. Oddziały – strefy składają się z oddziałów. Zarządzają nimi komitety biur oddziałów składające się z co najmniej trzech nadzorców.

4. Okręgi – w ich skład wchodzi kilka obwodów. Na szczycie tej jednostki jest nadzorca okręgu.

5. Obwody – złożone z ok. 20 zborów. Opiekuje się nimi nadzorca obwodu

6. Zbory – liczą od kilku do kilkuset członków. Zarządzają nimi nadzorcy (starsi).

W zasadzie na każdym z etapów osoby wiodące mianowane są na swe stanowiska przez wyższą instancję. Ciało Kierownicze ustanawia nadzorców strefy, oddziałów, okręgów i obwodów. Ci ostatni z kolei mianują starszych w zborach. Ciało Kierownicze wybiera również do swego grona kolejnych członków.

Teokracja czy może hierarchia?

Nie ulega wątpliwości to, że organizacja ŚJ ma strukturę hierarchiczną. Jednak nie zawsze teokracja jest równoznaczna z hierarchią. Każdy Świadek z pewnością zaprzeczy, jeśli powiemy, że Kościół Rzymskokatolicki jest społecznością teokratyczną. Teokracja to taki sposób zarządzania, który został zaaprobowany przez Boga.

Jeśli więc, hipotetycznie, Bóg zarządziłby aby starszych i diakonów wybierał zbór, to teokracją byłoby właśnie takie zorganizowanie. Pomimo tego, że nie byłoby hierarchiczne. Jeśli zarządziłby, aby wyłączenia oraz przyłączenia dokonywał cały zbór, a nie komitet, to teokracją byłaby „demokratyczna” decyzja.

Można to porównać do demokracji konstytucyjnej. Konstytucja jest nadrzędnym i najważniejszym aktem prawnym. Jednak ta konstytucja może dawać prawo obywatelom do podejmowania niektórych decyzji w sposób demokratyczny. Dla chrześcijan taką właśnie konstytucją jest Biblia. Jeśli więc ona daje nam prawo do tego, by w pewnych aspektach naszego chrześcijańskiego życia kierować się „demokracją”, to właśnie owa „demokracja” jest teokratyczna. Jeśli zaś popiera strukturę hierarchiczną, to wówczas ta ostatnia jest teokratyczna.

Stanowisko Biblii jest więc dla nas kluczowe. Ale jakie ono jest? Czy popiera „demokrację”, czy też „hierarchię”? W kolejnych artykułach będziemy rozpatrywać między innymi te właśnie kwestie.