Uczeni broniący mojżeszowego autorstwa Pięcioksięgu

WYKSZTAŁCENIE:

• Ph.D., D.D., – Cesarski Uniwersytet w Dorpacie (Tartu) (1827-1830), Uniwersytet Berliński (1831-1833)

STANOWISKA:

• Professor extraordinarius (1838), professor ordinarius (1839) – profesor egzegezy ST i języków orientalnych na Uniwersytecie w Dorpacie (Tartu).

PIĘCIOKSIĄG:

• Biblischer Commentar über das Alte Testament
• Lehrbuch der historisch-kritischen Einleitung in die kanonischen und apokryphischen Schriften des Alten Testamentes

UWAGI:

• Wprost bronił mojżeszowego autorstwa Pięcioksięgu
• Współtwórca klasycznych komentarzy „Keil-Delitzsch”

WYKSZTAŁCENIE:  

• Studia: Uniwersytet w Halle

STANOWISKA:

• Profesor teologii (historia Kościoła, potem egzegeza) na Uniwersytecie w Dorpacie.

PIĘCIOKSIĄG:

• Geschichte des Alten Bundes
• Liczne artykuły polemizujące z krytyką źródeł w czasopismach teologicznych

UWAGI:

• Czołowy konserwatysta; w Geschichte des Alten Bundes i pracach biblijnych bronił tradycyjnej historyczności i jedności materiału Mojżeszowego, z możliwością późniejszej redakcji.

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A./M.A. – Queen’s College, Oxford
• D.Litt., LL.D., D.D. – honoris causa

STANOWISKA:

• Deputy Professor of Comparative Philology – University of Oxford – (1876–1890)
• Członek Old Testament Revision Company – (1874–1884)
• Professor of Assyriology – University of Oxford – (1891–1919)

PIĘCIOKSIĄG:

• The “Higher Criticism” and the Verdict of the Monuments (1894) — najgłośniejsza polemika z „wyższą krytyką”, oparta na danych epigraficznych i archeologii ANE
• Fresh Light from the Ancient Monuments (1884) — popularne ujęcie potwierdzeń biblijnych w świetle odkryć archeologicznych.
• Liczne artykuły w czasopismach orientalistycznych i teologicznych dotyczące Egiptu, Mezopotamii i ich relacji do Biblii

UWAGI:

• Pionier asyriologii w Wielkiej Brytanii, tłumacz tekstów klinowych.
• Łączył filologię, archeologię i teologię, stając się jednym z głównych adwersarzy szkoły wellhausenowskiej w świecie anglojęzycznym.
• Jego książki popularnonaukowe kształtowały opinię publiczną w sprawach starożytności Biblii pod koniec XIX w.

WYKSZTAŁCENIE:

• M.A. (1870) – University of Glasgow 
• D.D. (1885) – University of Glasgow

STANOWISKA:

• Profesor historii Kościoła w Theological College – Edynburg – (1891–1900)
•  Profesor apologetyki i teologii systematycznej w United Free Church College, Glasgow (później Trinity College, Glasgow).

PIĘCIOKSIĄG:

• The Problem of the Old Testament: Considered with Reference to Recent Criticism – szeroka polemika z hipotezą dokumentów i późnymi datami ST 
• „The Early Narratives of Genesis” w The Fundamentals (1910–1915) — argumenty za historycznością Rdz 1–11

UWAGI:

WYKSZTAŁCENIE:

• Ph.D. (1888) – studia orientalne; gł. arabistyka/semitystyka – Kaiser-Wilhelms-Universität Straßburg.
• Uniwersytet Berliński (studia podyplomowe) 
• Dyplom ukończenia studiów teologicznych 1885 – Princeton Theological Seminary
• Studia teologiczne 1881–1883 – Theological School of the Christian Reformed Church, Grand Rapids (dziś Calvin Theological Seminary).

STANOWISKA:

• Profesor teologii dydaktycznej i egzegetycznej – Calvin Theological Seminary, Grand Rapids – (1888–1893) 
• Profesor teologii biblijnej – Princeton Theological Seminary – (1893-1932). Pierwszy profesor – katedra utworzona specjalnie dla niego; inauguracja 1894.

PIĘCIOKSIĄG:

• The Mosaic Origin of the Pentateuchal Codes (1886) — systematyczna obrona mojżeszowego autorstwa kodeksów Pentateuchu.

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. (1876) – College of New Jersey (Princeton University)  
• M.A. (1879) – College of New Jersey (Princeton University)
• Ph.D. (1886) – College of New Jersey (Princeton University)
• Studia podyplomowe (języki semickie) 1881–1883 – University of Berlin 
• D.D. (1894 Hon.) – Lafayette College 
• LL.D./Litt.D. (1921 Hon.) – College of Wooster

STANOWISKA:

• Professor of Old Testament – Western Theological Seminary, Pittsburgh – (1885–1900)
• Professor of Semitic Philology and Old Testament Criticism – Princeton Theological Seminary – (1900–1929)
• Professor of Semitic Philology and Old Testament Criticism – Westminster Theological Seminary, Philadelphia – (1929–1930)

PIĘCIOKSIĄG:

• A Scientific Investigation of the Old Testament — filologiczno-historyczna obrona wiarygodności ST, włącznie z tradycyjną tezą o mojżeszowym autorstwie Pięcioksięgu.
• Is the Higher Criticism Scholarly? (1922) — polemika z założeniami krytyki wyższej

UWAGI:

• Zdecydowany obrońca mojżeszowego pochodzenia i jedności kodeksów Tory oraz ogólnej historycznej wiarygodności ST;
• Konsekwentna krytyka hipotezy Graf–Kuenen–Wellhausen, oparta na filologii (onomastyka, dialektologia), krytyce tekstu i danych historycznych.
• Znał ponad 40 języków i dialektów (Harrison, Introduction to the Old Testament, s. 41). Znał ponad 40 języków i dialektów (Harrison, Introduction to the Old Testament, s. 41).

WYKSZTAŁCENIE:

• A.B. 1901 – University of Pennsylvania
• B.D. 1905 – studia teologiczne — Princeton Theological Seminary 
• A.M. 1907 – Princeton University
• Ph.D. 1913 – Asyriologia/filologia orientalna –  University of Berlin 

STANOWISKA:

• Assistant Professor of Semitic Philology – Princeton Theological Seminary – (1922–1929)
• Professor of Old Testament History and Exegesis – Westminster Theological Seminary – (1929–1930)
• Professor of Old Testament – Westminster Theological Seminary – (1930–1936)

PIĘCIOKSIĄG:

• God Spake by Moses / The Five Books of Moses — jawna apologia mojżeszowego autorstwa 
• The Five Books of Moses: A Reexamination of the Modern Theory (wyd. 1943; 2. wyd. 1949) — obrona jedności i starożytności Tory

UWAGI:

• Współtwórca Westminster Theological Seminary i jeden z najgłośniejszych anglojęzycznych obrońców jedności oraz mojżeszowego autorstwa Pięcioksięgu.
• Redaktor The Princeton Theological Review (1918–1929).
• Jako filolog i egzegeta łączył argumentację językoznawczą z teologiczną, stanowiąc pomost między szkołą „starego Princeton” a konserwatywną biblistyką XX wieku.

WYKSZTAŁCENIE:

• A.B. 1929 – Liberal Arts – Stanford University 
• Th.B. 1935 – Theology / Old Testament – Westminster Theological Seminary
• Th.M. 1935 – Old Testament – Westminster Theological Seminary
• Ph.D. 1943 – Hebrew and Cognate Learning – Dropsie College (The Dropsie College for Hebrew and Cognate Learning) ; dissertation: Biblical Criticism to the End of the Second Christian Century
• Studia podyplomowe – Semitics – Universität Leipzig

STANOWISKA:

• Assistant Professor of Old Testament – Westminster Theological Seminary, Philadelphia – (1939–1946)
•  Professor of Old Testament – Westminster Theological Seminary, Philadelphia – (1946–1968).

PIĘCIOKSIĄG:

• An Introduction to the Old Testament (1949) – klasyczny, konserwatywny Wstęp, akcentujący jedność i autorstwo ksiąg ST.

UWAGI:

• Wieloletni wykładowca Westminster Theological Seminary.
• Obrona essential Mosaic authorship (zasadniczego autorstwa Mojżeszowego): uznawał, że Mojżesz jest głównym autorem i odpowiedzialnym redaktorem treści, dopuszczając użycie wcześniejszych dokumentów i późniejsze, nieliczne uzupełnienia.
• Krytyczny wobec hipotezy dokumentów; zagadnienie autorstwa i jedności omawiał w kursach i publikacjach o autorytecie Pisma.

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. (1927) — Semitic languages & Ancient Near Eastern studies — University of Pennsylvania
• M.A. (1928) — Semitic languages — University of Pennsylvania
• Ph.D. (1930) — Semitics; dissertation: “Rabbinic Exegesis in the Vulgate of Proverbs” — University of Pennsylvania.
• Studia niestopniowe (coursework) — Jewish studies / Hebrew & Cognate Learning — Gratz College; Dropsie College, Filadelfia

STANOWISKA:

• Professor of Assyriology and Egyptology – Dropsie College – (1946–1956)
• Professor of Mediterranean Studies (również Chair, Dept. of Mediterranean Studies, 1958–1973) – Brandeis University – (1956–1973)
• Professor of Hebraic and Near Eastern Studies; Director, Center for Ebla Research – New York University – (1973–1989)

PIĘCIOKSIĄG:

• “Higher Critics and Forbidden Fruit”, Christianity Today 4 (23 XI 1959), s. 131–134 – Najbardziej znany, jednoznaczny atak Gordona na JEDP.

UWAGI:

• Gordon nie był obrońcą tradycyjnego, bezpośredniego mojżeszowego autorstwa, lecz jako świecki żydowski uczony krytycznie oceniał kluczowe przesłanki hipotezy dokumentów (np. argument z imion Bożych, dubletów itp.), wskazując na paralelne zjawiska w literaturach starożytnego Bliskiego Wschodu (zwłaszcza ugaryckiej). Jego prace skłaniały do uznania starożytności wielu elementów Pentateuchu i większej jedności tradycji niż zakładali klasyczni wellhauseniści, choć pozostawał otwarty na wieloetapową redakcję.

WYKSZTAŁCENIE:

• A.B. (1938) — Classics — Harvard University (classics – filologia klasyczna – greka, lacina, historia, filozofia i kulturze antycznej, krytyka tekstu i praca z tekstem)
• LL.B. (1939) — Law — Suffolk Law School (Suffolk University)
• A.M. (1940) — Classics — Harvard University
• Ph.D. (1944) — Classics (dysertacja: The Reception of Pindar in Germany during the Eighteenth Century) — Harvard University
• B.Div. (1945) — Divinity — Princeton Theological Seminary

STANOWISKA:

• Professor of Biblical Languages – Fuller Theological Seminary, Pasadena – (1948–1965)
• Professor of Old Testament and Semitics – Trinity Evangelical Divinity School, Deerfield, IL – (1965–1986, emeritus od 1989)

PIĘCIOKSIĄG:

• A Survey of Old Testament Introduction (liczne wyd., m.in. 1994/2007) — obszerna obrona jedności i wczesnej datacji ksiąg ST, z rozdziałami o Pięcioksięgu
• Encyclopedia of Bible Difficulties,The Pentateuch — leksykon odpowiedzi na trudne wersety i tematy biblijne, szeroko cytowany w literaturze apologetycznej

UWAGI:

• Współpracował przy tłumaczeniach NASB (1971) i NIV (1978)
• Konserwatywna obrona mojżeszowego autorstwa (w sensie zasadniczym) i jedności Pięcioksięgu; konsekwentna krytyka hipotezy Graf–Kuenen–Wellhausen. 

WYKSZTAŁCENIE:

• B.D. (1943) – University of London
• M.Th. (1947) – University of London
• Ph.D. (1952) – University of London
• D.D. (honoris causa) – Huron College, London, Ontario

STANOWISKA:

• Professor of Old Testament Studies – Huron College, University of Western Ontario – (1949–1960)
• Professor of Old Testament Studies – Wycliffe College, University of Toronto – (1960–1986)

PIĘCIOKSIĄG:

• Introduction to the Old Testament
• Leviticus: An Introduction and Commentary (TOTC, 1980)
• Numbers (Wycliffe Exegetical Commentary, 1990)
• Old Testament Times, (Grand Rapids: Eerdmans, 1970) — tło historyczno-kulturowe ST

UWAGI:

• Jeden z tumaczów NIV oraz czonek Komitetu Wydawniczego NKJV
• Występuje z konserwatywnego stanowiska, krytycznie ocenia hipotezę dokumentów (JEDP), akcentuje jedność i wczesną genezę materiału pentateuchalnego

WYKSZTAŁCENIE:

• A.B. (1955) — Bible & Greek — Wheaton College
• B.D. (1958) — Divinity / Theological Studies — Wheaton Graduate School
• M.A. (1962) — Mediterranean Studies — Brandeis University
• Ph.D. (1973) — Mediterranean & Near Eastern Studies (dissertation: The Ugaritic Pantheon; advisor: Cyrus H. Gordon) — Brandeis University

STANOWISKA:

• Professor of Bible and Archaeology – Wheaton College – (1958–1966)
• Professor of Old Testament; Chairman, Department of Old Testament – Trinity Evangelical Divinity School – (1966–1993)
• Academic Dean & Vice President (Senior Vice President for Education) – Trinity Evangelical Divinity School – (1980–1992)
• Distinguished Professor of Old Testament – Gordon-Conwell Theological Seminary – (1993–2006, następnie emeritus)
• President – Gordon-Conwell Theological Seminary – (1997–2006)

PIĘCIOKSIĄG:

• The Old Testament Documents: Are They Reliable and Relevant? – wprost odrzuca Hipotezę Dokumentów i opowiada się za Mojżeszowym autorstwem.

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. — Egyptology (z programem obejmującym także Hebrew) — University of Liverpool
• Ph.D. — Egyptology — University of Liverpool

STANOWISKA:

• Professor of Egyptology — University of Liverpool 

PIĘCIOKSIĄG:

• Ancient Orient and Old Testament, (London: Tyndale/IVP, 1966)
• The Bible in Its World: The Bible & Archaeology Today
• On the Reliability of the Old Testament
• Artykuły w Biblical Archaeology Review: „The Patriarchal Age: Myth or History?” (1995); „How We Know When Solomon Ruled” (2001) — obrona realiów patriarchalnych i chronologii monarchii

UWAGI:

• Światowej rangi specjalista opisywany przez The Times jako „architekt chronologii egipskiej”.
• Autor ponad 250 książek i naukowych artykulów • “Maksymalistyczne” podejście do historii Izraela; konsekwentna obrona wiarygodności historycznej ST i krytyka hipotezy dokumentów

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. — Near Eastern Studies & Archaeology – Wheaton College
• M.A. (1975) — Egyptian Archaeology – University of Toronto
• Ph.D. (1982) — Ancient Near Eastern Religions (major: Egyptology; minor: Old Testament) – University of Toronto

STANOWISKA:

• Professor of Archaeology and Old Testament – Wheaton College – (1980–1999)
• Professor of Old Testament and Ancient Near Eastern History and Archaeology – Trinity Evangelical Divinity School – (1999–2019), następnie: Professor Emeritus
• Director Wheaton Archaeology Program – Wheaton College – (1996–1999)
• Chair, Department of Biblical, Theological, Religious & Archaeological Studies – Wheaton College – ok. 5-letnia kadencja

PIĘCIOKSIĄG:

• Israel in Egypt: The Evidence for the Authenticity of the Exodus Tradition
• Ancient Israel in Sinai: The Evidence for the Authenticity of the Wilderness Tradition

UWAGI:

• Autor wielu artykulów publikowanych w czasopismach naukowych, często powolywany jako konsultant w tv w kanalach: History, Discovery, National Geographic
• Wspólautor Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, Anchor Bible Dictionary, New International Dictionary of Old Testament Theology and Exegesis
• Redaktor archeologiczny ESV Study Bible
• Broni autentyczności rdzeniowych tradycji Pięcioksięgu (zwł. Wyjścia i wędrówki), odwołując się do danych egiptologicznych i archeologicznych

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. — Journalism – California State University, Long Beach
• Th.M. — Old Testament – Dallas Theological Seminary
• M.A. — Near Eastern Languages & Cultures – University of California, Los Angeles
• Ph.D. 1981 — Near Eastern Languages & Cultures – University of California, Los Angeles

STANOWISKA:

• Professor of Old Testament – Trinity Evangelical Divinity School – (1980s–mid-1990s)
• Professor of Old Testament – Western Seminary, Portland – (1995–1998)
• Professor of Hebrew and Old Testament – Southeastern Baptist Theological Seminary – (1999–2006)
• Professor of Old Testament – Golden Gate Baptist Theological Seminary (Gateway Seminary) – (2006–2012)
• Czlonek zespolu recenzentów i zespolu redakcyjnego New Living Translation oraz Holman Christian Standard Bible

PIĘCIOKSIĄG:

• W The Pentateuch as Narrative i The Meaning of the Pentateuch broni szerokiego Mojżeszowego autorstwa. Prezentuje podejście kanoniczne.

UWAGI:

• Obrona jedności literackiej Tory i tezy o „pierwszej (Mojżeszowej) edycji” stojącej u podstaw obecnego Pięcioksięgu, połączona z hipotezą późniejszego redakcyjnego ukształtowania kanonicznego
• Wyraźna krytyka klasycznej JEDP i nacisk na lekturę finalnego tekstu (authorial strategy) zamiast rekonstrukcji zaplecza źródłowego

WYKSZTAŁCENIE:

• Studies (1972) — Bible & archaeology — American Institute of Holy Land Studies, Jerusalem
• B.A. (1974) — Biblical Studies — Barrington College
• M.A. (1977) — Old Testament — Gordon-Conwell Theological Seminary
• Graduate work (1976) — Aramaic & Egyptian — Harvard University
• Ph.D. (1986) — Near Eastern Languages & Civilizations (Oriental Institute) — University of Chicago
• NEH Post-Doctoral Fellowship (1989) — University of North Carolina at Chapel Hill

STANOWISKA:

• Associate Professor of Religion – Grove City College – (1980–1993)
• Professor of Old Testament – Reformed Theological Seminary, Charlotte – (1993–2017)
• Chancellor’s Professor of Old Testament – Reformed Theological Seminary – (2017–2023)
• Professor of Old Testament (Resident Faculty) – Reformed Theological Seminary, Dallas – 2023–obecnie
• Uczestnik i kierownik wykopalisk w Carthage (Tunezja; UNESCO), Tell el-Hesi, Bethsaida (Izrael; Project Director, od 1995), Tel Halif/Lahav Grain Storage Project (Director, 1985).

PIĘCIOKSIĄG:

• A Study Commentary on Genesis, Volume 1: Genesis 1:1-25:18, A Study Commentary on Numbers – broni autorstwa Mojżesza i polemizuje z argumentacją liberalną
• Ancient Egypt and the Old Testament, (Baker, 1997)

UWAGI:

• Konserwatywna obrona jedności oraz starożytności materiału pentateuchalnego; krytyka hipotezy dokumentów (JEDP)
• Akcent na tło egiptologiczne/ANE i ciągłość narracyjną Tory. Przykład: komentarze do Ksiąg Mojżeszowych i wykłady „Preaching the Pentateuch”

WYKSZTAŁCENIE:

• B.S. (1977) — Chemical Engineering — University of Cincinnati
• M.Div. (1981) — Divinity — Concordia Theological Seminary, Fort Wayne
• Ph.D. (1990) — Near Eastern Studies — University of Michigan

STANOWISKA:

• Assistant Professor of Language and Religious Studies – Concordia University Ann Arbor – (1990–1991)
• Associate Professor of Theology – Concordia University Chicago, River Forest – (2000–2006)
• Professor of Theology and Hebrew (później Distinguished Professor; także University Marshal) – Concordia University Chicago – (2006–2023)

PIĘCIOKSIĄG:

• Genesis: An Introduction and Commentary, (Tyndale Old Testament Commentary, 2019)
• The Oracles of God: The Old Testament Canon (1999)

UWAGI:

• Konserwatywna obrona jedności i zasadniczego autorstwa Pięcioksięgu: teza o kompilacji/edycji przez Mojżesza przy dopuszczeniu nielicznych późniejszych glos
• Krytyka klasycznej hipotezy dokumentów (JEDP)
• Nacisk na lekturę finalnego kształtu tekstu (podejście kanonizczne)

• B.A. (1993) — Classical Languages — Calvin College
• M.Div. (1998) — Divinity — Calvin Theological Seminary
• Th.M. (1999) — Theology (OT) — Calvin Theological Seminary
• Ph.D. (2004) — Theology (OT; Dead Sea Scrolls); dysertacja: „The Jubilee from Leviticus to Qumran” — University of Notre Dame

STANOWISKA:

• Assistant Professor of Theology – Franciscan University of Steubenville – 2004–2008
• Associate Professor of Theology – Franciscan University of Steubenville – 2008–(później awans na Full Professor)
• Professor of Theology – Franciscan University of Steubenville – status obecny

PIĘCIOKSIĄG:

• Współautor A Catholic Introduction to the Bible: Old Testament
• Współautor Murmuring Against Moses

UWAGI:

• Były pastor reformowany. Konwersja do Kościoła katolickiego w 2001 r. 
• Mocno zaangażowany w debatę nad autorstwem Mojżesza. Deklaruje: „jestem przekonany o zasadniczym (substantial) autorstwie Mojżesza”.

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. (2001) — Comparative Religion & Classical Greek (minor: Jewish Studies) — Miami University, Oxford (OH)
• M.A. (2003) — Theological Studies — University of Dayton
• Ph.D. (2007) — Theology — University of Dayton (dysertacja o metodzie egzegezy Scotta Hahna)

STANOWISKA:

• Assistant Professor of Theology – Immaculate Conception Seminary School of Theology, Seton Hall University – (2009–2013)
• Associate Professor of Theology – Immaculate Conception Seminary School of Theology, Seton Hall University – (2013–2019)
• Chair, Department of Undergraduate Theology – Immaculate Conception Seminary School of Theology, Seton Hall University – (2014–2020)
• Professor of Theology (Undergraduate Theology) – Immaculate Conception Seminary School of Theology, Seton Hall University – (2019–2024)
• Professor of Theology – Franciscan University of Steubenville – (2024–obecnie)
• Director, St. Paul Studies Center – St. Paul Center for Biblical Theology – (2024–obecnie)

PIĘCIOKSIĄG:

• Murmuring against Moses: The Contentious History and Contested Future of Pentateuchal Studies (Emmaus Academic, 2023) (z Johnem S. Bergsmą)
• Modern Biblical Criticism as a Tool of Statecraft (1700–1900) (Emmaus Academic, 2020) (ze Scottem Hahnem)
• Three Skeptics and the Bible: La Peyrère, Hobbes, Spinoza, and the Reception of Modern Biblical Criticism (Pickwick, 2016)
• Pretensions of Objectivity: Toward a Criticism of Biblical Criticism (Pickwick, 2019); Alfred Loisy and Modern Biblical Studies (CUA Press, 2019)

UWAGI:

•  Konwertyta na katolicyzm (etapy: judaizm → chrześcijaństwo ewangelikalne (nawrócil się na studiach w Miami) → Kościół katolicki)
• Zwolennik substantial Mosaic authorship (zasadniczego mojżeszowego rdzenia i jedności tradycji Tory). Krytycznie ocenia klasyczną hipotezę dokumentów i jej założenia metodologiczne

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. (1995) — Near Eastern Studies — Johns Hopkins University
• A.M. (2003) — Hebrew Bible — Harvard University (NELC)
• Ph.D. (2006) — Hebrew Bible — Harvard University (NELC) — dysertacja: Johann David Michaelis and the Quest for Hebrew Antiquity

STANOWISKA:

• Assistant Professor of Theology – Creighton University – (2006–2010)
• Associate Professor, Classics & Ancient Mediterranean Studies and Jewish Studies – Pennsylvania State University – (2014–2021)
• Chair & Instructor, Philosophy and Religious Studies – Phillips Academy, Andover – (2010–2014; 2020–2022, chair 2021–2022)
• Associate Professor, Scripture – St. Vladimir’s Orthodox Theological Seminary – (2022–obecnie)

PIĘCIOKSIĄG:

• The Death of Scripture and the Rise of Biblical Studies (Oxford University Press, 2010) — studium genezy nowoczesnej biblistyki (mikrohistoria: Michaelis i szkoła göttyńska). Nagroda: John Templeton Award for Theological Promise (2011)
• Artykuły i rozdziały o dziejach krytyki biblijnej i recepcji ST (m.in. Oxford/Cambridge Handbooks, Vetus Testamentum, History of Universities)

UWAGI:

• Badania Legaspiego mają charakter historyczno-metodologiczny: rekonstruuje on powstanie „academic Bible” i przesunięcie od Biblii kościelnej do akademickiej w nowożytności (zwł. u J. D. Michaelisa).
• Nie formułuje obrony klasycznej tezy o bezpośrednim autorstwie Mojżeszowym; zamiast tego krytycznie opisuje założenia i skutki nowoczesnej krytyki, postulując odzyskanie wymiaru „scriptural”
• Z krytyki metody historyczno-krytycznej można wywnioskowac, że ma konserwatywny pogląd

Duane A. Garrett — baptystyczny egzegeta ST i hebraista

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. (1976) — Classics — Rice University
• M.Div. — Divinity — Trinity Evangelical Divinity School
• Ph.D. (1981) — Baylor University

STANOWISKA:

• Professor – Korea Baptist Seminary – (przed 2004)
• Professor – Mid-America Baptist Theological Seminary – (przed 2004)
• Professor – Canadian Southern Baptist Seminary – (przed 2004)
• Professor – Bethel Seminary, St. Paul, MN – (przed 2004)
• Professor of Old Testament Interpretation; Professor of Biblical Theology; Chair, Department of Old Testament – The Southern Baptist Theological Seminary, Louisville, KY – (2004–obecnie)

PIĘCIOKSIĄG:

• Rethinking Genesis: The Sources and Authorship of the First Book of the Pentateuch (Baker, 1991)

UWAGI:

• Konserwatywna, argumentacyjna obrona zasadniczego autorstwa i jedności korpusu pentateuchalnego; krytyka klasycznej JEDP.
• W Rethinking Genesis Garrett proponuje ujęcie, w którym Mojżesz jako autor/redaktor korzysta z wcześniejszych źródeł i tradycji w pisaniu Księgi Rodzaju. Jego zdaniem analiza danych ANE podważa standardowe rozdzielanie „J/E/P/D”
• Mojżesz jest autorem Pięcioksięgu, korzysta też z “rodowodów” (toledot) oraz narracji.

WYKSZTAŁCENIE:

• A.B. — Liberal Arts — Dallas Baptist College
• Th.M. — Old Testament — Dallas Theological Seminary
• M.A. — Near Eastern Studies — University of Michigan
• Ph.D. (1980) — Near Eastern Studies; dysertacja: „The Paleo-Hebrew Leviticus Scroll from Qumran (11QpaleoLev)” — University of Michigan

STANOWISKA:

• Professor of Divinity (Old Testament & Hebrew) – Beeson Divinity School, Samford University – (1989–2022)
• Professor Emeritus of Divinity – Beeson Divinity School – (2022–obecnie)

PIĘCIOKSIĄG:

• Genesis 1–11:26 (NAC 1A, B&H, 1996) oraz Genesis 11:27–50:26 (NAC 1B, B&H, 2005) — komentarz filologiczno-historyczny z bogatą dyskusją kompozycji
• Leviticus: Holy God, Holy People (Preaching the Word, Crossway, 2009/2019

UWAGI:

• Był członkiem zespołu tłumaczeniowego New Living Translation (NLT)
• Mathews broni zasadniczego autorstwa Genesis rozumianego jako praca Mojżesza korzystającego z wcześniejszych źródeł; dopuszcza nieliczne ślady kompilacji i redakcji.
•  Krytykuje sztywną wersję JEDP, podkreśla jedność narracyjno-teologiczną księgi

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. (1965) — Liberal Arts — Bob Jones University
• Th.M. (1969) — Old Testament / Semitics — Dallas Theological Seminary
• Th.D. (1976) — Old Testament; rozprawa: The Table of Nations in Genesis — Dallas Theological Seminary
• Ph.D. (rok nieustalony) — Old Testament — University of Cambridge, St John’s College

STANOWISKA:

• Assistant Professor of Semitics and Old Testament Studies – Dallas Theological Seminary – (1978–1983)
• Department Chairman & Professor (Semitics and Old Testament Studies) – Dallas Theological Seminary – (1984–1989)
•  Professor of Old Testament and Hebrew (Professor of Divinity) – Beeson Divinity School, Samford University – (2002–2023)

PIĘCIOKSIĄG:

• Creation and Blessing: A Guide to the Study and Exposition of Genesis (Baker, 1988/1996) – broni jedności Księgi Rodzaju, krytycznie ocenia hipotezę dokumentów (JEDP) i opowiada się za tradycyjnym (mojżeszowym) pochodzeniem materiału Pięcioksięgu

UWAGI:

• Wkład w The Bible Knowledge Commentary: Old Testament — część na temat Genesis (a także prace nad Psalmami)
• Udział w pracach translatorsko-redakcyjnych nad New King James Version oraz udział przy Living Bible

WYKSZTAŁCENIE:

• B.A. — Bible/Ministry — Pillsbury Baptist Bible College
• M.Div. — Divinity — Central Baptist Theological Seminary, Plymouth, MN
• Th.M. — Old Testament — Central Baptist Theological Seminary
• Ph.D. (1993) — Old Testament & Semitics (dysertacja: „The Relationship of Israel and the Nations in Isaiah 40–55„) — Dallas Theological Seminary

STANOWISKA:

• Professor/Instructor of Old Testament – Central Baptist Theological Seminary, Plymouth, MN – (przed 1997)
• Professor of Old Testament; Old Testament Department Chair; Director of TMS Israel Studies – The Master’s Seminary – (1997–obecnie)
• Chair, Old Testament Narrative Literature Committee – Evangelical Theological Society – (od 2007)

PIĘCIOKSIĄG:

• Deuteronomy (The Expositor’s Bible Commentary, Revised; Zondervan, 2017)
• (współaut.) The World and the Word: An Introduction to the Old Testament (Merrill–Rooker–Grisanti; B&H, 2011/2015)
•  „Recent Archaeological Discoveries that Lend Credence to the Historicity of the Old Testament” (JETS 56/3, 2013) — przegląd danych archeologicznych istotnych dla historii Izraela

UWAGI:

• Konserwatywna obrona zasadniczego mojżeszowego autorstwa i jedności Tory, przy uznaniu możliwych natchnionych uaktualnień tekstowych (np. glosy topograficzne/językowe)
• W zakresie chronologii wyjścia opowiada się za XV w. p.n.e. (tzw. „wczesna” data), przy późno-III-tysiącletnim horyzoncie dla patriarchów; łączy to z przeglądem danych ANE i archeologii
• Aktywność naukowa i popularyzatorska: wieloletnia obecność na zjazdach ETS (autor i organizator sekcji), liczne hasła i artykuły w słownikach (NIDOTTE, Eerdmans Dictionary of the Bible, Baker Illustrated Bible Handbook)